Dr. Khan stal blauwdrukken bij UCN in Almelo en bouwde daarmee zijn nucleaire imperium op.

 

De tentakels van Atoom-octopus Abdul Khan
Nederlander Henk S. genoemd als tussenpersoon bij verkoop kerngeheimen aan schurkenstaten.
De Pakistaanse atoomgoeroe dr. Abdul Khan is ontmaskerd als een gewiekste handelaar in nucleaire geheimen, De 'vader van de islamitische kernbom bekende deze week dat hij schurkenstaten Iran, Libië en Noord-Korea blauwdrukken voor de A-bom verkocht.
Khan vroeg vergiffenis en krijgt nu clementie. Daarmee is het schandaal nog niet voorbij. Volgens Amerikaanse veiligheidsdiensten werkte Khan bij de illegale verspreiding van kernwapentechnologie nauw samen met de Nederlander Henk S. - een excentrieke wetenschapper uit Noord-Holland. S. is jarenlang bevriend met Khan en dreigt nu in diens val meegesleept te worden.

Islamabad- zaterdag- ,
Abdul Qadeer Khan Pakistans atoomheld die deze week een bekentenis aflegde en het boetekleed aantrok wegens nucleaire smokkel, heeft altijd geloofd dat hij een heilige missie had.
Dat liet de nu 67-jarige ingenieur in 2001, daags na de aanslag van 11 september, weten in een interview met de Telegraaf.
Khan toen: 'Ik ontken alle betrokkenheid bij de uitvoer van atoomgeheimen naar landen als Irak, Iran of Noord Korea. Het ging mij erom Pakistan op de nucleaire wereldkaart te zetten.
Dat is gelukt en daar ben ik trots op. Met dank aan Nederland! Toen kon niemand mij iets maken en dat zal nooit veranderen. Allah zorgt voor mij'.
Nu Khan heeft toegegeven dat hij technologie aan Iran, Libië en Noord-Korea leverde middels zijn uranium verrijkingsfabriek Khan Research Laboratories. De beruchte atoomgeleerde werd volgens Amerikaanse inlichtingendiensten geholpen door drie Duitsers en een Nederlander ir. Henk S. - al jaren lang een vertrouweling van Khan.
Omstreden leveranties
S. die in Delft afstudeerde op lastechnologie, is genoemd als een van de tussenpersonen in het wereldwijde netwerk van Khan. Onder leiding van de Pakistaan zijn tussen 1989 en 1991 nucleaire wapenontwerpen, tekeningen en onderdelen geleverd aan de islamitische republiek Iran. De omstreden leveranties aan Libië en Noord-Korea vonden plaats tussen 1991 en 2000.
Henk S. woonachtig in Sint Pancras, reageert deze week woedend als we hem naar zijn relatie met Khan vragen. Ík geef geen interviews, wat denkt u wel niet!' schreeuwt de vermeende vazal van de Pakistaan vanuit de woonkamer van zijn futuristische villa in Noord-Holland voor hij het gesprek abrupt beëindigt. Een dag later wordt de 60-jarige zakenman S afgeschermd door zijn echtgenote, die laat weten dat de zakenman annex wetenschapper gen enkel commentaar wenst te geven op de affaire.
De Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) onderzoekt de transactie waarbij S. betrokken zou zijn. De AIVD werkt daarbij nauw samen met het Internationale Atoomenergie Agentschap (IAEA), de organisatie die de tentakels van Khan heeft blootgelegd. Volgens IAEA-topman Mohammed el-Baradei is het gevaar van een kernoorlog nog nooit zo groot geweest als nu. Hij deed de schokkende uitspraken eind januari in een vraaggesprek met het Duitse weekblad Der Spiegel. Baradei verwees naar de groeiende nucleaire zwarte markt en zei dat in samenwerking met Pakistan werd gewerkt aan het opsporen van een complexe onderwereld - het lijkt een James Bond scenario met als kwade genius dr. Khan in Islamabad.
We spraken Abdul Khan destijds aan Hillside Road 206, waar hij in de chique buitenwijk E7 een riante villa bewoont. Met uitzicht op de diepblauwe Marsalla bergen en vlakbij de enorme
Faisel Moskee. Daar leeft Khan nog steeds met zijn Nederlandse vrouw Henny Donkers. Decennia lang genoot hij er van de geneugten van het aardse bestaan; op zijn oprit pronkten twee klassieke Jaguars en het was in de buurt geen geheim dat Khan op besloten avonden in het alcoholvrije Pakistan de duurste flessen Chivas- Regal wiskey en champagne schonk.
Toch lijkt de voorspoed van de man die in de jaren zeventig bij UNC Almelo het geheime procédé rond de uraniumverrijking - de ultra centrifuges wist te ontvreemden en daarmee Pakistan aan het atoomwapen hielp, voorbij. President Perves Musharraf heeft onlangs de val van Khan ingeluid door zijn onschendbaarheid op te heffen. De mondaine wetenschapper is al zijn privileges kwijt en tevens is hij niet langer top-adviseur van de regering. De Pakistaanse president zou Khan afgelopen week zelfs persoonlijk hebben ondervraagd.
Musharraf en consorten maken zich onder het volk niet populair met hun maatregelen. Want ingenieur Khan is een nationale held, populairder dan de captain van het nationale cricketteam en geliefder dan de president.
Om die reden werd afgelopen week in Islamabad massaal gedemonstreerd tegen de behandeling van de ingenieur die wordt bewierookt als 'de vader van de islamitische atoombom'.
Khan zorgde ervoor, zo denkt heel Pakistan, dat aartsrivaal India een toontje lager ging zingen nadat zijn fabriek de allesverwoestende lading leverde voor nucleaire koppen van de Ghauri- en Shaheen-rakketten die op New Dehli, Madras en Bombay staan gericht. Khan: 'Zonder die wapens was mij land opgeslokt door India, waren wij nu slaven van de Indiërs. Liever een nucleaire veldslag dan dat'.
Frits Veerman, de technicus die destijds in Almelo de rechterhand was van Khan en hem ongewild hielp bij het verkrijgen van de UCN geheimen, is niet verbaasd over de bekentenissen van zijn voormalige baas. Vorig jaar, aan de vooravond van de Tweede Golfoorlog, verklaarde Veerman al in deze krant: "Khan verkocht de blauwdrukken van de centrifuges door aan Irak, Libië en Noord-Korea. Al die landen zijn hard op weg een atoommacht te worden dankzij Abdul". Frits Veerman lijkt een vooruitziende blik te hebben gehad, nu ook de Pakistaanse machthebbers hun grote held hebben laten vallen."Ik heb geen greintje medelijden met Abdul", aldus Veerman. "Deze briljante wetenschapper heeft met zijn misdaden de wereld aan de rand van een nucleaire ramp gebracht. Ik werd destijds slachtoffer door hem ongewild te helpen het UCN-geheim naar Pakistan te exporteren. Nu blijkt hij inderdaad Noord-Korea en Iran het procédé rond de ultracentrifuges te hebben geleverd, zoals ik al vermoedde. Hij verdient wat mij betreft de zwaarste gevangenisstraf, levenslang. En Henk S. was destijds al zijn bondgenoot in het kwaad. Ik meen dat Khan hem met 2,5 miljoen gulden beloonde. S. heeft moeten brommen voor de smokkel van strategische onderdelen richting Islamabad. Daarna is hij gewoon verder gegaan."

Sfinx uit Sint Pancras' meegesleept in val gewiekste Pakistaanse spion?


S. wordt omschreven als een excentrieke, maar handige man. Wetenschapsjournalist Henk Wolzak uit Amsterdam leerde 'de sfinx uit Sint Pancras' enkele jaren geleden kennen en zegt: "Henk heeft het hoog in de bol. Zijn grote droom is de creatie van een eiland in de Noordzee inclusief windmolens en tunnels om daarop een internationale luchthaven te bouwen".
De op de Veluwe geboren S. wilde aanvankelijk piloot worden, maar werd daarvoor afgekeurd. Hij besloot in Delft vliegtuigbouwkunde te studeren, stapte later over op metaalkunde en haalde uiteindelijk een graad in lastechnologie. In Delft raakte hij bevriend met Khan. Toen de Pakistaan later bij een onderdeel van UCN aan de slag ging, nodigde hij S. regelmatig uit voor bezoekjes aan de fabriek, waar hij de hand wist te leggen op de ultracentrifugegeheimen.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

door Joost de Haas

en

Charles Sanders

Zwarte lijst
S. raakte steeds dieper verzeild in de megalomane wereld van Khan en werd een graag geziene gast in Pakistan war Khan met de blauwdrukken uit Nederland de basis legde voor het atoomwapenprogramma van Islamabad. "Henk leverde allerlei materialen aan Pakistan, zoals aluminium, diverse soorten staal en elektronica," zegt Wolzak. 'Al deze artikelen stonden niet op de lijst van verboden goederen en Henk beweert dat hij slechts een keer een scheve schaats heeft gereden. Dat ging om de verkoop van een breedbandoscilloscoop, een meetinstrument dat op de zwarte lijst stond. Maar dergelijke verboden handel kwam wel meer voor, zo vond Henk."
De Noord-Hollander werd in 1985 tot een jaar cel veroordeeld wegens verboden levering. Drie jaar later onderschepte de Economische Controledienst vijf zendingen van S. bestemd voor Pakistan; het ging om zogeheten 'dual use'-goederen waarvan niet kon worden vastgesteld of ze voor vreedzame doeleinden zouden worden gebruikt.
Abdul Khan had eind 1975 de benen genomen naar zijn vaderland. Hij werd 14 november 1983 door de Amsterdamse rechtbank bij verstek tot vier jaar gevangenisstraf veroordeeld wegens spionage bij UCN in Almelo en het Fysisch Dynamisch Onderzoekslaboratorium (FDO) in Amsterdam. Het gerechtshof in de hoofdstad vernietigde het vonnis later wegens vormfouten. De atoomspion werd vervolgens tot 'niet gewenst persoon' verklaard.
De toen al in weelde levende Khan had zich voorzien van de beste advocaten; de kosten werden voldaan door de omstreden Bank of Credit and Commerce International (BCCI), opgericht door de islamitische tycoon Agha Hassan Abedi, ook wel de Raspoetin van het Midden Oosten genoemd. De bank ging later ten onder in een sfeer van corruptie, zwart geld en terreur.
Eind jaren tachtig probeerde Khan met een vals paspoort Nederland binnen te komen. Hij liep tegen de lamp en werd onmiddellijk op een vliegtuig naar Pakistan gezet. Andere bezoeken zouden onopgemerkt zijn gebleven. Frits Veerman onthulde in zijn boek 'Atoomspionage'in 1988 dat Khan onder een pseudoniem logeerde in het Scheveningse Kurhaus-hotel om contacten te leggen voor zijn atoomcomplot.
Veerman zegt deze week dat Khan gewiekst genoeg is om, als het in eigen land fout gaat, de benen te nemen. De onoverzichtelijke grens met Afghanistan is dichtbij en mensen die in de jaren zeventig met hem in Twente werkten, denken dat Abdul brutaal genoeg is om, in het uiterste geval,in Almelo op te duiken, waar zijn vrouw haar wortels heeft.
Veerman: "Ik moet er niet aan denken. Abdul is een monster, een octopus. Zijn tentakels lijken afgehakt, maar hij is nog springlevend. Hij heeft mijn loopbaan verwoest, ik hoop dat het nu afgelopen is met deze atoommisdadiger."
 

Centerboek
ISBN 90-5087-027-9

meer artikelen

back home