Telegraaf

L A A T S T E N I E U W S

14 december 2002

IAEA: geen bewijs kernwapens Irak
ABU DHABI - De wapeninspecteurs hebben in Irak tot nu toe geen bewijzen gevonden voor de productie van chemische of kernwapens. Hun werk vordert goed. Dat zei directeur Mohammed el-Baradei van het Internationaal Atoomenergie Agentschap (IAEA) zondagavond laat vanuit Abu Dhabi.
El-Baradei waarschuwde wel dat Irak moet blijven meewerken met de inspecteurs van de Verenigde Naties om een eventuele aanval tegen het land te voorkomen. Vooral de VS vermoeden dat Irak bouwt aan een kernwapenarsenaal.
Irak moet meewerken en doet dat, volgens el-Baradei, momenteel ook. "Ik meen dat Irak een conflict kan voorkomen door te blijven samenwerken en door ons te voorzien van authentieke en voldoende informatie over zijn militaire capaciteiten", zei de IAEA-chef.
Hij benadrukte dat de inspecteurs tot nu toe geen bewijs hebben gevonden voor chemische of kernwapens in Irak. Hij waarschuwde wel dat Irak twee opties heeft: "Om volledig met de inspecteurs mee te werken om een oorlog te voorkomen en sancties op te laten heffen, of om niet mee te werken en dan moeten ze de gevolgen onder ogen zien."

Nu.nl

 

'Geen bewijs voor Irakees kernwapen'
Uitgegeven: 16 december 2002 08:13

ABU DHABI - De wapeninspecteurs hebben in Irak tot nu toe geen bewijzen gevonden voor de productie van chemische of kernwapens. Hun werk vordert goed. Dat zei directeur Mohammed el-Baradei van het Internationaal Atoomenergie Agentschap (IAEA) zondagavond laat vanuit Abu Dhabi.
El-Baradei waarschuwde wel dat Irak moet blijven meewerken met de inspecteurs van de Verenigde Naties om een eventuele aanval tegen het land te voorkomen. Vooral de VS vermoeden dat Irak bouwt aan een kernwapenarsenaal.
Irak moet meewerken en doet dat, volgens el-Baradei, momenteel ook. "Ik meen dat Irak een conflict kan voorkomen door te blijven samenwerken en door ons te voorzien van authentieke en voldoende informatie over zijn militaire capaciteiten", zei de IAEA-chef. Hij benadrukte dat de inspecteurs tot nu toe geen bewijs hebben gevonden voor chemische of kernwapens in Irak.
Hij waarschuwde wel dat Irak twee opties heeft: "Om volledig met de inspecteurs mee te werken om een oorlog te voorkomen en sancties op te laten heffen, of om niet mee te werken en dan moeten ze de gevolgen onder ogen zien."

nrc

 

Door onze redacteur Karel Knip

Inspecteurs hullen zich in stilzwijgen
Het contact tussen de wapeninspecteurs en de Iraakse autoriteiten verloopt vrijwel zonder incidenten. Spectaculaire ontdekkingen lijken tot nu toe uit te blijven, wat ongerustheid wekt in de VS.

ROTTERDAM, 14 DEC. Na ruim twee weken inspecteren lijken de VN-inspecteurs in Irak eindelijk op sterkte te komen. Het totaal aantal inspecteurs staat nu op 98 en zou in het nieuwe jaar nog kunnen oplopen tot 300. Driekwart van de aanwezige inspecteurs komt van UNMOVIC dat toeziet op chemische en biologische wapens en raket-ontwikkeling. Een kwart is in dienst van de IAEA dat nucleaire installaties bezoekt.
Het dagelijkse aantal inspecties is in de loop van de twee weken toegenomen van slechts drie in de begindagen tot bijna tien in de laatste dagen. Gisteren werden ook de eerste wrijvingen gemeld. Bij een onaangekondigd bezoek van UNMOVIC aan het bedrijf Al Mussaib, een opslagplaats voor bestrijdingsmiddelen, moest urenlang gewacht worden tot een medewerker met sleutels verscheen. De inspecteurs besloten daarop diverse vertrekken te verzegelen maar raakten in conflict met de aanwezige Irakezen over de procedure. Voor het eerst werd direct contact opgenomen met het daarvoor opgerichte 'crisisbureau' van de Iraakse regering.
Van Iraakse zijde is verklaard dat men niet had verwacht dat er op vrijdag geïnspecteerd zou worden. Tot nu toe gebeurde dat ook niet, zoals er ook op de dag van het suikerfeest (5 december) niet werd geïnspecteerd. In het verleden leidden inspecties op islamitische feestdagen tot grote irritatie. Juist deze week hadden de Irakezen waardering uitgesproken voor het getoonde respect voor de islamitische tradities.
Voor het overige verloopt het contact tussen Irak en de inspecteurs van UNMOVIC en IAEA tot dusver vrijwel vlekkeloos. Elke dag, na afloop van de inspecties, wordt door UNMOVIC-woordvoerder Hiro Ueki in Bagdad een kort overzicht gegeven van de verrichte werkzaamheden. Bijna steeds voegt hij er een korte blijk van waardering voor de Iraakse behulpzaamheid aan toe.
Ook het onaangekondigde bezoek op 3 december aan een van Saddam Husseins presidentiële paleizen, dat duidelijk ergernis wekte, verliep volgens plan. De inspecteurs, die de aangetroffen Irakezen prompt alle bewegingsvrijheid ontzegden (de zogenoemde 'freeze' die in resolutie in 1441 is opgenomen) werden in niets gehinderd. Vier jaar geleden leidde het voornemen een presidentieel paleis onaangekondigd te inspecteren bijna tot een schietpartij. Nu zijn zelfs zonder moeilijkheden militaire complexen doorzocht.
Donderdag werden UNMOVIC-inspecteurs zelfs uitgenodigd voor het bijwonen van een proeflancering van een raket met een korte dracht. De inspecteurs kregen de gelegenheid de raket te inspecteren voor hij werd afgevuurd. Het is Irak in resolutie 687 (1991) toegestaan raketten met een dracht van hoogstens 150 kilometer te ontwikkelen en produceren.
Over wát de inspecteurs aantreffen worden nauwelijks mededelingen gedaan. Ook over de uitkomst van het bezoek aan de in het westen zeer gewantrouwde Al Tariq-fabriek, die fenol en chloor produceert (bruikbaar voor gifgas), is niets inhoudelijks bekendgemaakt. Daaruit mag overigens niet, is in de marge duidelijk gemaakt, de conclusie worden getrokken dat er dus niets onregelmatigs is gevonden. De inspectie-resultaten worden eenvoudigweg opgezouten tot de eerste rapportage aan de Veiligheidsraad. Die moet voor 27 januari binnen zijn.
Uit de dagoverzichten die Hiro Ueki verstrekt (te raadplegen op de websites van UNMOVIC en IAEA) valt af te leiden dat de inspecteurs maar weinig echt nieuwe fabrieken en instellingen bezoeken. Ook zijn niet alle inspecties onaangekondigd. Soms is de bestemming van de inspecteurs ruim van tevoren bekendgemaakt om de Irakezen de kans te geven controle-apparatuur die voor 1998 was aangebracht te demonteren. Dat betreft dan luchtfilters waarvan de inhoud moet worden geanalyseerd.
Het merendeel van de controle-apparatuur, identificatie-labels en verzegelingen uit de periode UNSCOM (die eind 1998 eindigde) blijkt te zijn verdwenen of verbroken. Dat was geen verrassing: de beelden van de UNSCOM-controle camera's konden ook buiten Irak worden opgevangen en alin 1998 werd zichtbaar dat de camera's werden afgesloten toen UNSCOM definitief het veld ruimde.
De weinige echt nieuwe, onbekende bedrijven die werden geïnspecteerd blijken UNSCOM en IAEA, zoals Ueki meedeelde, voornamelijk te kennen van een lijst die Irak eerder opstelde. Tijdens technisch vooroverleg in Wenen, eind september, overhandigde de Iraakse delegatie vier cd-rom's met een lijst van bedrijven die in principe ook aan een wapenprogramma zouden kunnen meewerken (dual use bedrijven). Hoe bruikbaar die lijst is valt te bezien. Het wekte hilariteit dat de inspecteurs op hun vierde inspectiedag (2 december) een bezoek brachten aan drie fabrieken waar zo te zien uitsluitend gin werd gestookt. Aangenomen mag worden dat de befaamde mobiele productie installaties voor biologische wapens, die al in 1999 in een boek van inspecteur Scott Ritter werden beschreven, niet op de lijst voorkomen. Ze zijn nog niet gevonden.
Het uitblijven van spectaculaire ontdekkingen lijkt in de VS en Groot-Brittannië ongerustheid te wekken. Steeds vaker wordt ergernis uitgesproken over het behoedzame, diplomatieke optreden van UNMOVIC-leider Hans Blix. In het bijzonder wordt hem kwalijk genomen dat hij van Irak nog niet de lijst loskreeg met namen van wetenschappers die bij de wapenprogramma's waren betrokken. Resolutie 1441 verplicht Irak tot het afgeven van die lijst, maar zegt niet wanneer dat moet gebeuren.
Britten en Amerikanen koesteren hoge verwachtingn van de indringende ondervraging van de wetenschappers, desnoods - of bij voorkeur - in het buitenland. De enkele Iraakse technicus die daarnaar gevraagd werd, zei er niet over te piekeren zich in het buitenland te laten verhoren.

Centerboek
ISBN 90-5087-027-9

meer artikelen

back home