Frits Veerman hielp zonder dat hij het wist Pakistaanse professor Khan aannucleaire geheimen

Zaterdag 5 juni 1999
Bron: De Telegraaf

Atoomspion
tegen wil en dank

Het spionageschandaal in Amerika, waar Chinezen decenia lang het Pentagon nucleaire geheimen ontfutselden, de strijd tussen India en Pakistan om Kashmir, de ondergrondse atoomproeven waarmee Islamabad bewees een kernmacht te zijn ....
Wereldnieuws dat door een klerk in Huizen op de voet wordt gevolgd.
Want ooit was die klerk zelf wereldnieuws. Als rechterhand van atoomspion Abdul Quadeer Khan hielp Frits Veerman in de jaren zeventig ongewild mee Pakistan op de nucleaire kaart te zetten.
Nu wil hij genoegdoening voor zijn ontslag bij Ultra Centrifuge Nederland en het Fysisch Dynamisch Onderzoekslaboratorium, dat volgde na het schandaal. Veerman: "Ik was degene die Khan uiteindelijk als spion ontmaskerde. Omdat hij mijn directe baas was, kreeg ik vervolgens mede dr schuld van zijn daden! Maar al moet ik ervoor naar de rechter, de Binnenlandse Veiligheidsdienst maakt zijn raporten over mij openbaar. Dan zal blijken dat deze spion tegen wil en dank moest hangen........"

 

Ontslagen technicus eist openheid van BVD, maar stuit nog steeds op geheimzinnig stilzwijgen

door Charles Sanders

Huizen, zaterdag
Het levensverhaal van Frits Veerman (54) is spannend als een spionagethriller. En hoewel de rol van de oud-technicus in een schimmig spel om nucleaire geheimen halverwege de jaren zeventig begon, is het laatste hoofdstuk nog niet geschreven.
De recente ondergrondse atoomproeven van islamitisch Pakistan hebben de man die ooit door Times en Newsweek spil in een nuclear web werd genoemd, in actie doen komen.
Veerman: "Door geblunder destijds van de Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD), Ultra Centrifuge Nederkland (UNC) en het Fysisch Dynamisch Onderzoekslaboratorium (FDO) van VMF Stork is Islamabad nu een macht geworden die de wereldvrede bedreigt. Pakistan heeft vorige maand tijdens militaire oefeningen aangetoond met zijn nieuwe middellange afstandsraketten aartsrivaal India van de kaart te kunnen vegen. Dat plaatst de huidige strijd tussen de twee landen om Kashmir in een wel heel luguber daglicht. Er hoeft maar dit te gebeuren en in het Verre Oosten breekt een Derde Wereldoorlog uit. Met als regiseur prof. dr. Abdul Quadeer Khan."
Het was diezelfde Khan die Nederland in 1979 in rep en roer bracht. Want de Pakistaan, gedetacheerd bij UNC en FDO, ging aan de haal met het geheime centrifugeprocede; een revolutionaire manier om natuurlijk uranium te verrijken tot splijtbaar materiaal, waarmee ondermeer kernwapens kunnen worden gemaakt. Khan werd bij verstek tot vier jaar veroordeeld en later door de Nederlandse regering tot ongewenst persoon verklaard

 

.
Hoewel UNC, om de gemaakte veiligheidsblunders zoveel mogelijk te verdoezelen, bleef volhouden dat de mysterieuze geleerde nauwelijks materiaal had kunnen meenemen, wist zijn rechterhand wel beter.
Frits Veerman: " Ik heb voor Khan allerlei hand- en spandiensten moeten verrichten, met maar één doel: Pakistan aan de atoombom helpen. Toen wist ik dat nog niet en deed ik alleen mijn werk, Khan was immers mijn baas. Maar er kwam een moment dat ik argwaan kreeg. Toen de professor geheime stukken meenam naar zijn huis in Zwanenburg, toen ik onderdelen van de centrifuges voor hem moest fotograferen...
Ik was degene die de leiding van UNC en FDO op de hoogte bracht van zijn schimmige werkzaamheden op het moment dat Abdul Khan zelf de benen had genomen richting Islamabad. Als dank werd ik op staande voet ontslagen. Omdat ik een handlanger van Kahn zou zijn."


Abdul Quadeer Khan was op dat moment al druk aan het werk in het 35 kilometer ten zuidoosten van Islamabad gelegen stadje Kahuta. Hier, op de grens van de provincies Punjab en Baltisan en vlakbij het nu zo onrustige Kashmir, zette hij het Pakistan Institute of Nucleair Research op, waar duizenden ultracentrifuges - patent UNC Almelo - op volle toeren verrijkt uranium produceerden. Met als uiteindelijk resultaat de ondergrondse kernproeven van eind vorig jaar.
Op zijn werkkamer in een rijtjeswoning in het Noord-Hollandse Huizen toont Veerman ons brieven die hij kreeg van de Pakistaanse professor. Op amicale toon vraagt Kahn aan zijn voormalige ondergeschikte of deze naar Islamabad komt, waar een kapitale bungalow voor hem en zijn gezin wacht "met uitzicht op schitterende blauwe bergen".
Onder een sierlijk briefhoofd (Dr. A.Q. Khan, Banglow no. 16 Street no. 30, Shalimar 8-1 Islamabad) schrijft de Pakistaanse meesterspion" 'Beste Frits, zeer vertrouwelijk verzoek ik jou eens om ons te helpen. Ik heb dringend informatie nodig voor ons onderzoekprogramma. Het betreft de etsen van de centrifuge-taatsen. Hoeveel Volt spanning hebben die? En wat is het aantal Amperes stroom? Hoe lang wordt er geëtst?'
Op bijna schaamteloze wijze vraagt Khan of Veerman niet aan de gehele onderdemper voor de centrifuges kan komen. Een ticket via Londen naar Islamabad, 'als de economy vol zit mag je eerste klas reizen', ligt voor hem klaar......
Veerman, bijna twintig jaar later: "Ik voelde me door Kahn misbruikt, wist dat hij me dingen had laten doen die zijn land uiteindelijk de atoombom moesten bezorgen. Ik kreeg 's nachts telefoontjes van louche Libische diplomaten die me vertelden dat ik een visum voor Tripoli kon komen ophalen, zodat ik met mijn paspoort de hele islamitische wereld kon bereiken. Toen had ik UCN en het laboratorium al verteld van mijn vrees dat Khan een spion was, toen was ik al ontslagen. Ik heb nooit serieus overwogen naar Pakistan te vertrekken, Want op het moment dat ze me hadden uitgemolken en ik niet meer van belang was voor het nucleaire programma was ik doodgeschoten. Zoveel weet ik wel van het spionagewereldje."

Door al dat geblunder tikt er nu een nucleaire tijdbom in het Verre Oosten

Frits Veerman wil genoegdoening van zijn oude werkgevers en van de Nederlandse staat. Zijn leven veranderde door de gebeurtenissen in de jaren zeventig. Hij werd van UCN-technicus een eenvoudig kantoormedewerker bij het GAK in 't Gooi en zag zijn loopbaan verwoest. Tijdens ondervragingen door een rechter-commissaris en rechercheurs van de Binnenlandse Veiligheidsdienst werd het te verstaan gegeven dat hij blij mocht zijn er zo genadig van af te komen.
"Ik moest vooral niet zeuren en tot aan mijn pensioen verder een nobody blijven," vertelt Veerman. "Ik was nog jong en voelde me geïntimideerd. Hoewel ik beter wist, haalde ik mijn schouders op toen UCN-woordvoerders rondbazuinden, dat het wel meeviel met die ontfutselde geheimen. Nu bekend is geworden dat Pakistan dankzij het ultracentrifugeprocédé en onder leiding van Abdul Khan ZES atoombommen heeft, klaar voor gebruik tegen aartsvijand India, wil ik genoegdoening. Ik was degene die deze zaak aan het rollen bracht, als dank werd ik beschuldigd, belachelijk gemaakt en afgeserveerd."

Dit voorjaar kreeg Frits Veerman een persoonlijke, drie pagina's lange brief van het hoofd van de BVD, S.J. van Hulst.
De hoogste inlichtingenman van Nederland bericht hem dat de dienst niet bereid is zijn dossier openbaar te maken.

'Er heeft bij de BVD grondig archiefonderzoek plaatsgevonden en ik kan u thans meedelen dat er geen niet-actuele informatie over u is aangetroffen. De door u genoemde onderwerpen staan in relatie tot de proliferatie van massavernietigingswapens. De BVD ondersteunt het Nederlands beleid gericht tegen de verdere verspreiding. Uw verzoek om inzage betreft dus een voor de BVD actueel onderwerp. Het belang van de staatsveiligheid verzet zich er dan ook tegen dat hierover mededelingen worden gedaan."
Maar met dat antwoord is de BVD nog niet van Veerman af. Hij heeft advocaat mr. dr. G.G.J. Knoops in de arm genomen, die laat weten desnoods via een kort geding jegens de Staat der Nederlanden inzage in de rapporten af te dwingen.
Want, aldus de raadsman, door de Pakistaanse atoomproeven is er een nieuw feit boven water gekomen dat heropening van het dossier Veerman rechtvaardigt. Bovendien is opvraging van stukken niet aan verjaring onderhevig.
Een andere mogelijkheid, die zeer pijnlijk zou kunnen uitpakken voor hoge ambtenaren en oud-politici, is het bij de Haagse rechtbank aanvragen van een voorlopig getuigenverhoor. Dan zou Veermans advocaat de BVD-directeur topmensen van UCN en de toenmalige minister van Justitie kunnen laten opdraven.....
Frits Veerman wil tot het einde gaan om aan te tonen dat hij moest hangen voor fouten die door UCN, FDO en BVD werden gemaakt.
"Alles kon bij UCN in Almelo en bij het laboratorium aan de Oosterburgermiddenstraat in Amsterdam," vertelt Veerman. "Stukken met het stempel 'topgeheim' werden zo door mevrouw Khan meegenomen en thuis vertaald in het Pakistaans! Abdul Quadeer zelf is nimmer door de BVD gescreend, terwijl later bleek dat hij al lang voor zijn detachering in Nederland nauwe banden had met de Pakistaanse krijgsmacht. Door al dat geblunder tikt er nu een nucleaire tijdbom in het Verre Oosten. Verbijsterend dat na recente kernproeven van Islamabad niemand meer de link naar Khan lijkt te leggen. Die stilte moet worden doorbroken, de fouten van toen mogen nooit meer worden gemaakt."
Volgens Frits Veerman is de ultra centrifugetechnologie door Khan waarschijnlijk aan andere islamitische landen doorverkocht. Want de Pakistaanse professor had niet alleen een afkeer van het hindoestaanse India, maar ook van het kapitalistische Westen. Vlak na afloop van de Golfoorlog berichtte deze krant dat VN-onderzoeksteams in Irak op centrifugeachtige apparaten waren gestuit. In de omgeving van het ontoegankelijke Mosoel, waar ook Saddam Hoeseins 'superkanon' stond gestationeerd, werden de voor de VN'ers vreemde cilinders ontdekt.
Frits Veerman: "Niets is te gek in de wereld van spionage en extremisten, kijk naar wat de Chinezen het Pentagon decennia lang aan atoomgeheimen hebben weten te ontfutselen. Irak beschikt ook over de techniek van de ultracentrifuges, daarvan ben ik overtuigd. De in 1991 ontdekte apparatuur is destijds door de VN ontmanteld, maar de blauwdrukken liggen ongetwijfeld nog ergens verborgen. Zodra Saddam Hoessein of zijn opvolger de handen ook maar even vrij krijgt, zal het Iraakse atoombom-complot weer volop gaan draaien.


With love, from Islamabad!"

 
 

Centerboek
ISBN 90-5087-027-9

meer artikelen

back home