09-08-2005

CIA vroeg Nederland kerngeleerde te laten gaan
Van onze verslaggever Broer Scholtens

AMSTERDAM - De Nederlandse regering heeft de Pakistaanse kerngeleerde Abdul Khan, verdacht van atoomspionage, in 1975 en in 1986 laten lopen op verzoek van de Amerikaanse inlichtingendienst CIA. Dit zegt ex-premier Lubbers in een interview dat het VPRO-programma Argus vandaag uitzendt.
Khan gaf in de jaren tachtig en negentig leiding aan de ontwikkeling en bouw van de Pakistaanse atoombom. Hij zou begin jaren zeventig bij de verrijkingsfabriek van Urenco in Almelo kennis hebben gestolen over de bouw van ultracentrifuges. Die informatie zou hij hebben gebruikt om in Pakistan uranium te verrijken en kernwapens te maken. In 1998 voerde Pakistan zijn eerste ondergrondse kernproef uit.
Khan heeft de centrifuge-kennis vervolgens doorverkocht aan Libië, Noord-Korea en Iran. Ook die landen gebruiken de technologische informatie voor de ontwikkeling van kernwapens, is het vermoeden.

Khan, in 1968 afgestudeerd aan de technische universiteit in Delft, werkte na zijn studie enkele jaren bij het ingenieursbureau FDO. Dat bureau leverde kennis en onderdelen voor de bouw van de verrijkingsfabriek van Urenco in Almelo. Ultracentrifuges doen daar het basale werk. Met die snel ronddraaiende tollen is uraniumerts te verrijken tot brandstof voor kerncentrales. Maar met dezelfde technologie is uraniumerts te verrijken tot atoomwapenkwaliteit.
Lubbers werd in 1975 als minister van Economische Zaken geconfronteerd met Khan. Die werd verdacht van spionage bij Urenco.

 

Musharraf: Khan leverde kerncentrifuges aan Noord-Korea
ANP 24-08-2005

ISLAMABAD - De in ongenade gevallen Pakistaanse kerngeleerde Abdul Qadeer Khan heeft niet alleen nucleaire kennis doorgespeeld aan Noord-Korea, maar het stalinistische land ook voorzien van ongeveer twintig centrifuges, bedoeld voor de verrijking van uranium. Dat heeft de Pakistaanse president Musharraf woensdag erkend in een vraagesprek met het Japanse persbureau Kyodo.

Khan heeft in de jaren zeventig geheimen gestolen uit de ultracentrifugefabriek Urenco in Almelo. Die informatie zou hij hebben gebruikt voor het ontwikkelen van een kernbom in Pakistan. Hij heeft kennis daarna doorverkocht aan Libië, Noord-Korea en Iran.

Khan heeft in februari 2004 toegegeven andere landen te hebben geholpen. Musharraf heeft de ‘vader van de Pakistaanse bom’ sindsdien eigenlijk de hand boven het hoofd gehouden, alhoewel Khan formeel onder huisarrest staat in Islamabad. Musharraf heeft zich publiekelijk tot dusver niet of nauwelijks uitgelaten over de clandestiene praktijken van Khan, die volgens de president ook volstrekt buiten medeweten van de staat plaatshadden.
Musharraf benadrukt in het interview dat Noord-Korea weliswaar hulp kreeg van Khan, maar daarmee nog steeds niet in staat was daadwerkelijk een atoombom te ontwikkelen. Volgens de president weet Khan ‘nagenoeg niets’ over hoe verrijkt uranium aangewend moet worden voor een atoomwapen en hoe een dergelijk wapen dan operationeel gemaakt kan worden.

De Pakistaanse president stelt verder dat zijn land en Noord-Korea hebben samengewerkt in de productie van conventionele wapens. Maar er was volgens Musharraf nimmer een bilaterale samenwerking op het vlak van strategische of kernwapens. Hij verzekert ook dat het eens nagenoeg autonome onderzoekslaboratorium waaraan Khan leiding gaf, nu nauwgezet door de Pakistaanse overheid wordt gecontroleerd.

Ruud Lubbers: niet-vervolgen Pakistaanse atoomgeleerde en spion Abdul Khan schuld van de CIA.
(Bron: Nederlands Juridisch Dagblad)

dinsdag, 9 augustus 2005 CIA: geef ons alle informatie, maar zet die Khan niet vast. Laat hem maar gaan, wij volgen hem

Ex-premier Lubbers vertelt in een radio-interview dat de Nederlandse regering in 1975 en 1986 de Pakistaanse atoomgeleerde en spion Abdul Khan heeft laten lopen in 'opdracht van' de CIA.

'De Amerikaanse inlichtingendienst gaf er de voorkeur aan om de man niet vast te zetten maar te volgen.' Zo stelt oud-premier Ruud Lubbers in het VPRO-programma Argos. Onderstaand de samenvatting van het interview, uit het communiqué van de omroep.

Khan en de door hem in Nederland gestolen atoomgeheimen hebben aan de wieg gestaan van de Pakistaanse atoombom. Bovendien heeft Khan vorig jaar publiekelijk toegegeven deze informatie te hebben doorverkocht aan Libië, Noord-Korea en Iran.

Ruud Lubbers kreeg in 1975 als minister van Economische Zaken informatie over wat eerst leek op industriële spionage. De Pakistaanse ingenieur Abdul Khan was gedetacheerd bij het Almelose bedrijf Urenco en werd ervan verdacht geheime informatie over uraniumverrijking mee naar huis te nemen en daar te kopiëren. Na overleg met de BVD werd volstaan met de maatregel Khan over te plaatsen en hem de toegang tot het Urenco-complex te ontzeggen. Ook de Amerikaanse inlichtingendienst CIA werd ingelicht.

Ondanks dat er serieuze verdenking bestond, werd Khan niet strafrechtelijk vervolgd. De CIA had daarom verzocht, vertelt Lubbers nu: 'De Amerikaanse inlichtingendienst gaf er de voorkeur aan om de man niet vast te zetten maar te volgen. De Amerikaanse inlichtingendienst heeft hier gepraktiseerd: geef ons alle informatie, maar zet die man niet vast. Laat hem maar gaan, wij volgen hem en dan krijgen we meer informatie.' Blijkbaar ontging het Khan zelf niet dat hij door de mand was gevallen, want eind 1975 keerde hij niet meer terug van een vakantie in Pakistan.

In maart 1979 meldde de Duitse televisie dat Pakistan toegang had tot de Urenco-technologie via Abdul Kahn. Nederland sloeg internationaal een modderfiguur. De Nederlandse justitie begon een onderzoek en dat leidde er toe dat Khan, die in Pakistan zat, in 1983 bij verstek werd veroordeeld tot vier jaar gevangenisstraf. Een vonnis dat in 1985 in hoger beroep werd vernietigd wegens een vormfout. Toch waren er nog juridische mogelijkheden om de strafzaak over te doen.

Lubbers, die inmiddels premier was, zegt daarover dat hij daar toen voorstander van was. Maar het gebeurde niet, want de inlichtingendiensten waren er niet voor. Lubbers was daar niet blij mee, vertelt hij: 'Ik zeg: wat zijn we nou aan het doen? We volgen die man al tien jaar. Kennelijk is hij serieus bezig. En dan hoor ik weer: nee, laat dat maar aan de diensten over. Die zijn effectiever en dat moeten wij ook niet als Nederland willen.'

In de overwegingen waarom hij als premier van Nederland, ondanks zijn twijfels, toch akkoord ging, speelde volgens Lubbers de Koude Oorlog een grote rol: 'We zaten toen ook nog volop in de Koude Oorlog - midden tachtiger jaren, we zijn bezig met het plaatsen van middellange afstandswapens en zo. Dit was voor mij ook toen: het laatste woord is niet Den Haag, maar Washington.

Er is geen twijfel over dat die alles wisten en alles hoorden. De afweging wat de beste koers is, zag ik niet als iets wat de Nederlandse premier moest doen.' In juni 1986 ontving de advocaat van Khan een brief dat het Openbaar Ministerie afzag van verdere vervolging.

Lubbers vindt, terugkijkend, dat het eigenlijk niet kan dat Khan onder de neus van de geheime diensten kon doorwerken aan de Pakistaanse atoombom. Er naar gevraagd sluit hij niet helemaal uit dat er dubbele agenda's waren, met het oog op de kille verhoudingen tussen oost en west. India, dat door de VS werd beschouwd als een bondgenoot van de Sovjet Unie, beschikte immers al langer over een atoombom.

Commentaar:
Toch wel saillant dat Ruud nu met deze onthulling komt. Maar wel tegelijkertijd met Annan die Iran tot de orde roept om vooral niet de confrontatie met de rest van de wereld te zoeken. Ik stel mij zo voor dat het Ruud een heerlijk gevoel moet geven om zijn onthulling op het bord van de Nederlandse regering te leggen. Zou het wraak zijn?? So what. Als je dan toch met een zware baksteen moeten gooien, dan maar meteen een heleboel vliegen in één klap. Figuurijk dan. Behalve je eigen partijgenoot en premier, zijn directe secondant Herr Justizminister en de rest van de coalitiepartners er ook maar tegelijk erbij. Nee, niet Boris, maar Docters van Leeuwen. Als baas van de CIA heeft die immers toegestaan dat Khan een familiebezoekje aflegde aan zijn Nederlandse schoonvader. Khan werd notabene opgehaald door een speciale afgezant van de BVD. Voor Remkes lijkt me het dillemma het grootst. Die man ziet er niet als een ''zware jongen''. Maar echt benieuwd ben ik toch hoe de Justizminister zich hieruit redt. Eeeehh, hij heeft niet gelogen, want ministers liegen niet en dus mag je dat niet zeggen. Maar om met de woorden van Ruud himself te spreken, staat datgene wat die rechtschapen uitziende man met jeneverneusje en zwaar gereformeerde achtergrond, wel heel erreg op gespannen voet met de waarheid. En dus nog even en we hebben een flinke rel met de USA, al zal er alles aan gedaan worden om dat binnenskamers op te lossen. Wish I was a fly on the wall!

Waar ik ook benieuwd naar ben is de manier waarop men de onthullingen van Ruud zal typeren. Immers, Ruud is niet zomaar de eerste de beste. Je kunt hem niet betichten van leugens, smaad of andere vuilspuiterij. In het meest slechte geval zou je je twijfels kunnen uitspreken over zijn verstandelijke vermogens. Dat hij als hoge commissaris op zo'n smadelijke wijze het veld heeft moeten ruimen zegt genoeg. Het probleem met beschuldigingen zoals die aan zijn adres zijn geuit, is dat ze een mens niet in de koude kleren zitten. Waar of niet waar, het gepeupel is altijd bereid de meest ranzige kant van het verhaal te geloven. Ik kan het weten!

Centerboek
ISBN 90-5087-027-9

meer artikelen

back home